KỶ NIỆM 43 NĂM THÀNH LẬP HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT ĐỒNG NAI (22/12/1979 - 22/12/2022) - CHÀO MỪNG NHỮNG NGÀY LỄ LỚN NĂM 2022 - Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh!
CÒNG CỌC NƠI ĐẤT RỪNG PHƯƠNG NAM


Ngót nghét đã 10 năm, tôi mới có dịp trở lại vườn chim của ông Tám Hiền ở ấp 4, xã Phong Thạnh Tây, thị xã Giá Rai. Tới nhà ông Tám khi  nắng chiều chưa tắt hẳn, ngôi nhà bình yên bên vạc rừng, hai đứa cháu ông vẫn còn ngon giấc bên cánh võng đong đưa. Dĩ nhiên vẫn như thế, hệt như 10 năm trước, người nhà bảo ông không có nhà, đang ở vườn chim… Ngồi đợi ông, tôi nhẩm tính có thể thời gian ông ở vườn chim còn nhiều hơn ở nhà thì phải.

Tôi biết ông Tám Hiền khi tham dự Hội nghị của ngành Nông nghiệp, hôm ấy ông được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tặng bằng khen vì ông có công bảo vệ rừng. Sau đó tôi và đồng nghiệp tìm đến nhà ông để tìm hiểu vì sao một nông dân lại có nhiều đóng góp trong bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường.

Dường như nóng lòng hơn khách vì bỏ khu rừng của mình lâu quá, ông lật đật lấy chiếc xuồng đưa tôi và đồng nghiệp vào vườn chim nơi ông đã gửi trọn cả tuổi thanh xuân và sức mạnh của chàng trai lực lưỡng vào trong ấy. Chuyện là gần 30 năm trước, khu vườn nhà ông không biết từ đâu, những đàn có, vạc ùn ùn kéo đến làm tổ . Ban đầu ông Tám thấy vui và cũng thích, nhưng càng ngày chúng càng kéo đến nhiều và sinh sổi nảy nở , gia đình ông lại lo, vì sợ rằng chúng bắt hết cá, tép dưới ao, vuông… Lo vậy thôi, chứ khi ấy vùng này cá, tép nhiều lắm, một điều lạ là chúng không ăn cá, tép ở đây. Bình minh chưa lên hẳn, từng đàn chim bay đi cho đến khi hoàng hôn dần xuống chúng lại về tổ làm náo loạn cả khu vườn. Cứ thế, ông Tám và từng đàn chim “kết thân” lúc nào không biết. Khi ấy vườn chim của ông chỉ rộng vài ha, nhưng càng lúc chim, cò về đông quá, nên ông phải làm một chuyện mà không ít người làm đó là trồng thêm một số loài cây cho chim ở. Cứ thế, khu vườn của ông Tám lớn dần đến 20 ha, cây cối thì rất phong phú, ông kể vanh vách tên các loài cây nhưng người nghe khó mà nhớ hết, như mắm, đước, sọp, gừa… thế nhưng đến mùa chim hội tụ khu vườn như "chiếc áo" quá chật với lũ chim.


vườn chim bạc liêu 01102022.jpg
Một góc vườn chim Bạc Liêu (ảnh internet)


Gần 30 năm gắn bó với vườn chim, cũng là từng ấy năm, ông Tám Hiền cần mẫn trồng cây mở rộng khu vườn. Ông vui lắm khi việc trồng rừng của mình được mấy anh bên kiểm lâm ủng hộ. Có năm, Chi cục kiểm lâm mang xuống tận nhà ông tặng hàng trăm cây dương, cây dầu. Thời điểm ấy lại nắng nóng cục bộ, dưới cái nắng chang chang, ông và người thân khoét từng lỗ đất để trồng cây, gánh từng đôi nước để tưới rừng. Ông mong sao rừng cây phát triển để lũ chim có môi trường sống tốt hơn, không phải chiụ cảnh sống chen chúc.

Chiếc xuồng nhỏ với những mái dầm nhẹ nhàng khua nước len li qua từng cánh rừng, trên đầu tôi là từng bầy chim bay dáo dác chắc có lẽ nghe hơi của người lạ. Với khung cảnh này, tôi càng thán phục ông, bởi ông đã bỏ vào đây biết bao công sức và cả một tình yêu thiên nhiên, yêu chim muông ông mới có thể chăm chút được một vườn chim đẹp như thế. Tôi thấy mình hạnh phúc khi được đến nơi này, không những được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên, mà được làm quen với một nông dân tay lấm chân bùn, sống có nghĩa có tình, dù đó chỉ là với bầy chim. Bởi thế, nên người dân trong xóm thường gọi ông là ông Tám Còng Cọc. Tích xưa kể rằng, chim còng cọc sống rất chung tình. Khi đôi chim có một con chết thì con còn lại treo ngược mình lên cây, không ăn uống cho đến khi chết khô. Có thể tên loài chim chung tình gắn với ông còn có ý nghĩa sâu xa hơn, bởi ông đã chung tình với nhiều loài chim trong khu vườn này, thậm chí ông còn "gánh nước tưới rừng" để chim muông có chỗ nương náu lúc chiều tà, xếp tạm đôi cánh mệt mỏi trong đêm, để rồi khi những tia nắng đầu tiên len lõi qua khu rừng chung lại vươn đôi cánh tung bay với hành trình mưu sinh phía trước. 

Đang mải mê suy nghĩ với những cảnh đẹp tưởng chừng mình chỉ được xem qua phim ảnh. Bất chợt ông chỉ tay trên một ngọn cây: "Con Diệc lửa đó, khi là con chim non nó bị rơi khỏi tổ, tôi đem về chăm sóc. Bây giờ lớn nó vẫn bay quanh quẩn sau nhà. Mỗi khi có khách nó lại bay theo, lúc nào cũng bay trước như dẫn đường vậy". Nói rồi ông cười thật tươi, tiếng cười ông vang cả khu rừng cộng hưởng với tiếng kêu của đủ thứ loài chim, một âm thanh thật hay mà chỉ ở nơi này mới có được.

Đến thăm vườm chim của ông Tám Còng cọc, tôi ước gì mình cũng đưa những đứa con mình xuống khu vườn để chúng được sống trong khung cảnh thiên nhiên và nghe câu chuyện của một lão nông hết lòng hết sức bảo tồn thiên nhiên. Thế nhưng, ông Tám cũng có những nỗi niềm riêng, vì chuyện ông làm gần như đơn độc, bởi thế khi thấy ai yêu thiên nhiên ông vui lắm. Và tôi đã trở thành tri kỷ của gia đình ông. Lúc thì vợ ông điện cho hay, cô ơi bây giờ người ta phá quá, bắn chim để bán, tui sợ chúng bỏ đi quá! Hay có lúc chị nói sau địa phương mình thu thuế đất rừng vậy cô? Những việc nào làm được cho gia đình ông tôi cố gắng hỗ trợ ... Nói về nạn bắn chim cò để bán, có lần ông kể: "Mạng tôi lớn nên mới sống được đến hôm nay, không thì bị bọn chúng bắn chết từ lâu rồi". Ông nhớ lại, trời vừa nhá nhem tối, nghe tiếng súng nổ đì đùng, ông vội bỏ chén cơm ăn dở, xuống xuồng chống nhanh vào rừng. Men theo tiếng động, ông gặp một thanh niên đang săn trộm chim. Ông lên tiếng ngăn cản, thì người này quay họng súng vào đầu ông ... Lựa lời khuyên can, ông nhào tới ôm ngang hông hắn vật xuống. Trong giây phút thập tử nhất sinh đó, ông chợt nhớ đến một đòn hiểm học lỏm nên ra tay. Khẩu súng rơi xuống đất. Vậy là hắn xin tha... Ông than, khổ lắm, hết vụ này đến vụ kia, có lúc ông giận quá vì không còn cách nào để bảo vệ đàn chim trước nạn trộn, bắn phá theo kiểu tận diệt, ông định thuê máy ủi bỏ khu rừng cho xong. Nhưng suy đi tính lại, thương lũ chim muông không nơi nương tựa nhất là khi trời giông bão, nên ông lại tiếp tục trồng rừng cho chim ở ...

Miên man với những câu chuyện của ông lão trồng rừng cho chim ở, bỗng ông xuất hiện vẫn chiếc quần cọc, áo thun lấm lem, đã 10 năm rồi không gặp nhưng dường như tôi thấy ông không già đi. Vẫn thế chưa kịp thay bộ đồ ướt sũng, ông lại vội vàng lấy nước cho khách uống. Điều rất mừng trong đoàn rất nhiều người nhưng ông vẫn nhớ tên tôi, thế là tay bắt mặt mừng. Cả đoàn lại xúm xít đòi ông đưa vào thăm vườn chim, một tài sản vô giá của ông Tám Còng cọc. Bây giờ thì ông mua sắm phương tiện hiện đại hơn là có cả xuồng và vỏ composite. Chiều xuống, tiếng chim ríu rít theo bầy tìm về tổ. Lũ chim khoe dáng, hót lảnh lót, mọi người có một cảm giác yên bình pha một chút thú vị. Thiên nhiên là thế. Thế nhưng điều mà tôi luôn trăn trở cùng ông là, lúc nào ông Tám cũng sợ vườn chim bị mất đi, bởi gần 30 năm qua ông đã gầy dựng và bảo vệ rất gian khổ. Nay tuổi ông ngày càng lớn, con cháu ông không biết có đủ sức và tâm huyết như ông để bảo vệ thiên nhiên. Mong muốn của ông là làm sao để ngày càng có nhiều người yêu thiên nhiên, yêu quí các loài chim. Và không chỉ tìm hiểu về thiên nhiên qua từng thước phim hay trang sách mà nên có những trải nghiệm với thiên nhiên, hiểu và bảo vệ thiên nhiên cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chính mình. Những suy nghĩ của ông thật bình dị như những ánh ban mai, chắc chắn sẽ được lan tỏa trong cuộc sống. Nếu mai này ông được tiếp sức, mọi người sẽ có cơ hội tìm đến vườn chim ở ấp 4, xã Phong Thạnh Tây, thị xã Giá Rai bằng tuyến Quản Lộ - Phụng Hiệp để thư giãn và nghe câu chuyện về lão ông gánh nước tưới rừng - đó là câu chuyện cổ tích thời nay.

Cao Xuân Thu Ngọc