KỶ NIỆM 43 NĂM THÀNH LẬP HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT ĐỒNG NAI (22/12/1979 - 22/12/2022) - CHÀO MỪNG NHỮNG NGÀY LỄ LỚN NĂM 2022 - Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh!
NHỮNG NGƯỜI ĐỒNG NAI VÀ CÂU CHUYỆN VỀ SÁCH


*LTS: Nhân kỷ niệm 70 năm thành lập ngành Xuất bản 10/10 (1952 - 2022), Trang thông tin điện tử Hội VHNT Đồng Nai giới thiệu một số câu chuyện của người Đồng Nai dành cho sách vở nói riêng, công tác xuất bản nói chung.

 

 

1.Ngày ra mắt cuốn sách “Bãi vàng, đá quý, trầm hương” của Nguyễn Trí, Nhà xuất bản Trẻ tặng nhà văn một cuốn độc bản để lưu niệm tác giả. Đích thân ông giám đốc Nguyễn Minh Nhựt (hiện là Vụ trưởng vụ Văn hóa - Văn nghệ của Ban Tuyên giáo Trung ương) trao độc bản cuốn sách chữ vàng bọc da, với lời tri ân người viết sách. Nhà văn Nguyễn Trí (như ông tự gọi là Trí) cho biết mình đã choáng ngợp giữa những học giả, nhà văn, nhà phê bình có mặt trong buổi giao lưu hôm đó, bởi như ông nói: Có nằm mơ cũng không bao giờ nghĩ được một gã đào vàng, nghiện rượu, thậm chí làm... đồ tể, lại có mặt ở một nơi như thế, với tư cách một người viết văn!


tang sach Nguyen Tri.jpg
Nhà văn Nguyễn Trí (giữa) nhận độc bản sách Bãi vàng, đá quý, trầm hương


Thế nhưng, câu chuyện tự kể của Trí, và cả những điều ông viết ra... đều bắt nguồn nhờ sách. Tuổi thiếu thời mê đọc sách, đến ngày sa chân vào cuộc sống lầm than, phải trả giá bằng nhiều năm tháng tuổi thanh xuân... ông vẫn mê đọc sách. Đi đào vàng, tìm trầm hương, đá quý... ông thuê cả bao sách mang trên lưng, chong đèn thức đọc giữa những tấm ván và áo mưa lợp vội. Qua những năm tháng làm giang hồ hảo hớn, cuộc sống hoàn lương càng không dễ dàng gì. Từ “thu nhập” đào vàng hàng ngày kiếm 5 phân, một chỉ, đến việc chạy xe ôm, bán cà rem, làm công nhân mỗi ngày được vài chục ngàn, Trí vẫn miệt mài đọc sách, sau đó tự viết ra những điều mình nghĩ như một phép giải tỏa tinh thần.

Dịp lễ kỷ niệm 35 năm thành lập Hội VHNT Đồng Nai, nhà văn Nguyễn Trí gói độc bản sách “Bãi vàng, đá quý, trầm hương” đến, để góp thêm một cuốn sách vào thành quả 35 năm của Hội. Hàng ngày ông vẫn chăm chỉ rửa ly chén cho vợ bán quán, rồi xoay trần ra viết với niềm vui không hề nhỏ, đó là nhờ văn chương, ông thoát được nỗi đau của cuộc đời, có thêm những người bạn, và tự viết ra được những cuốn sách như những con người ông hằng ngưỡng mộ.

 

 

 

2. Nhà nghiên cứu Cao Văn Vĩnh xuất thân từ một người thợ mộc bình thường, nhưng khi bắt tay vào sửa chữa những cây cột đình, hoành phi... ông lại thấy ở đó chữ nghĩa của ông bà, tổ tiên đang bị hủy hoại, cần được khôi phục lại không chỉ hình thể mà còn cả tinh thần, hồn cốt xa xưa. Ông là một trong số không nhiều nhà nghiên cứu chữ Hán Nôm ở Đồng Nai hiện nay, đang tham gia những công trình phục dựng, sưu tầm và dịch nghĩa, chú giải những tài liệu quý đó. Tuy nhiên, những người như ông không phải là hiếm nữa, bởi như có tiếng chim gọi đàn, những người con của đất Đồng Nai đã gặp gỡ và cùng nhau làm được nhiều việc rất có ý nghĩa. Đó là những người như ông Trần Quang Toại, Lý Việt Dũng, Trịnh Văn Lý, Đặng Hữu Trí, Trần Minh Trí, Nguyễn Trần Kiệt, Nguyễn Thị Tuyết Trinh... có người là cán bộ về hưu, có người tự học, có người là doanh nhân... tự nguyện đi theo dòng chảy chữ nghĩa, truyền thống đạo – học Trấn Biên để tìm từng nét chữ, làm sống dậy từng thanh âm, tiếng nói cổ.

Thật kỳ lạ, một công việc không mấy thú vị, không mang lại lợi ích gì trước mắt, lại đòi hỏi sự nghiêm ngặt, chính xác... đã không phải là việc làm trong cô độc nữa. Cuốn “Nghi và văn cúng chữ Hán ở thành phố Biên Hòa” (NXB Đồng Nai, 2014), là thành quả đầu tiên của hàng chục ngàn trang tài liệu Hán Nôm đã được chỉnh lý, xử lý, cho thấy một kho tàng vốn quý đã được khai mở bởi những bàn tay, khối óc không chỉ tài hoa mà còn mang một tầm nhìn xa rộng, muốn khẳng định chủ quyền về mọi mặt của tiền nhân trong quá khứ. Cũng là nhờ những con chữ, những quyển sách, tuy đã cũ nát, nhưng không bao giờ mất đi của ông cha ta...

 

Cao Van Vĩnh-2.JPG
     Nhà nghiên cứu Cao Văn Vĩnh (đứng) giới thiệu sách của mình tại Trung tâm Văn miếu Trấn Biên

 

 3.Với sự ra đời của tập truyện “Đằng giang tự cổ” (NXB Văn học - 2021), nhà văn Trần Thúc Hà đã ghi một “kỷ lục” mới cho văn nghệ Đồng Nai. Đó là người đã vượt qua căn bệnh hiểm nghèo, vượt qua đại dịch Covid-19 và ra sách ở tuổi xuýt xoát 90. Cuốn sách thứ 9 của ông vừa sang trọng, bề thế, vừa hấp dẫn và đầy chí khí với 11 truyện ngắn lịch sử. Nhiều người đọc cho rằng đó là cuốn sách mang đậm nét văn tài của Trần Thúc Hà nhất.

Còn nhớ ngày đầu năm 2015, một ông già vóc dáng nhỏ bé, ốm yếu, mang theo một túi đựng sách to hơn cả người đến Hội VHNT Đồng Nai. Ông tỏ ra rất vất vả với chục cuốn sách đựng trong túi, nhưng đôi mắt ông ngời sáng, nụ cười hiền hậu phản chiếu ánh nắng đầu tiên của ngày đầu năm mới. Số sách ông mang đến Hội là để thanh lý hợp đồng sáng tác, tập truyện ngắn “Ánh mắt” mà ông dồn sức sáng tác, công bố trong thời gian trước đó.


tranthucha-daihoi VI.JPG
Nhà văn Trần Thúc Hà (đứng) tại Đại hội Hội VHNT Đồng Nai lần VI (2019) cùng với các hội viên cao tuổi Nguyễn Xuân Bảo, Đỗ Anh Nhạ, Bùi Quang Tú, Võ Tấn Thành


Trần Thúc Hà vốn là một nghệ sĩ nhiếp ảnh, quê tại Quảng Bình, và chỉ thực sự sống ở Đồng Nai từ năm 2005. Bước qua tuổi xế chiều ông mới bắt đầu viết văn, và Đồng Nai là mảnh đất lành giúp ông viết thật nhanh, thật nhiều những gì ông chưa viết ra được trước đó. Chính ông tâm sự: Văn chương đã giúp ông vượt ra khỏi lớp vỏ “an phận” tưởng càng ngày càng dày lên của tuổi tác. Và ông viết cần mẫn, mê mải mặc dù cơ thể ngày càng gầy guộc, bước chân cũng như giọng nói cũng có phần như chậm hơn...

Song những năm gần đây, nhà văn Trần Thúc Hà đã phải đối mặt với tuổi tác và bệnh tật hiểm nghèo, với hoàn cảnh khó khăn của gia đình. Tưởng rằng “Ánh mắt” là một dấu ấn, một đỉnh cao khó vượt qua không chỉ riêng đối với Trần Thúc Hà, mà còn đối với những người viết thuộc thế hệ của ông... Song thật sự nhiều người đã lầm. Càng gặp nhiều trở ngại, ông càng say mê đọc và viết. Hàng loạt truyện ngắn vẫn ra đời, thậm chí còn đều đặn và nhiều hơn trước. Ông tham gia một số tập sách, viết bài giới thiệu sách cho đồng nghiệp, đoạt giải cuộc thi viết về gia đình của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Đồng Nai tổ chức... và in thêm tập truyện “Một tiếng chim rừng”, "Đằng giang tự cổ"... Tấm gương làm việc, sáng tác của nhà văn Trần Thúc Hà là lời giục giã, kêu gọi con người tận hiến cho văn chương, vượt qua số phận để sống mãi với cái đẹp...

 

 

 4. Chuyện nhỏ, mà cũng là... chuyện lạ. Người được mời đến dự sinh nhật lại được tặng quà. Mà quà là những cuốn sách, thành quả của hơn nửa đời người cần mẫn đọc sách, nghiên cứu. Chủ nhân của những cuốn sách mượn ngày sinh của mình làm một buổi gặp gỡ thân tình với chủ đề là chia sẻ về ý nghĩa của sách. Sự trân quý dành cho sách, và tác phong làm việc cần mẫn, không biết mệt mỏi cho thấy để có thể đọc sách, viết sách trong mọi hoàn cảnh không dễ dàng một chút nào. Nhưng khi đã là tình yêu, và sự tự nguyện, thì bên cạnh trọng trách do Đảng, Nhân dân giao phó, người cán bộ ấy vẫn luôn tìm thấy khoảng trời riêng dành cho việc học, đọc, viết không ngừng... Và những việc ông làm không chỉ cho ra những công trình có giá trị, mà còn lan tỏa một cách tích cực đối với bạn bè, thân hữu, học trò của ông...

Trời phú cho ông khả năng làm việc khác thường, song ông cho biết chính sách vở và trường đại học đã cho ông phương pháp làm việc có hiệu quả. Ông không ngại vai trò, vị trí của mình để luôn có mặt, làm nhiệm vụ một nhà khoa học. Còn nhớ tại kỳ họp thứ 10 của Hội đồng Nhân dân tỉnh Đồng Nai khóa VIII, ông đã ghi lại được hình ảnh các đại biểu biểu quyết việc đặt tên đường Võ Nguyên Giáp, nay là con đường kiểu mẫu của thành phố Biên Hòa. Ông lặng lẽ ghi lại: “14 giờ 58 phút, ngày 11-7-2014”. Nhờ vậy, thời khắc ấy đã đi vào cuốn sách ảnh “Đồng Nai với Đại tướng Võ Nguyên Giáp” (NXB Đồng Nai, 2014).


IMG_0199.JPG
Sách ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp với Đồng Nai do PGS.TS. Huỳnh Văn Tới chủ biên


images819687__nh_2.JPG
PGS.TS. Huỳnh Văn Tới (phải) với cố đại tá, Anh hùng LLVT Lê Bá Ước



Đó là một trong nhiều câu chuyện của PGS.TS.Huỳnh Văn Tới - người có nhiều chức danh, với nhiều trọng trách trong quá trình công tác ở Đồng Nai. Ông là một nhà nghiên cứu say mê với nghề, dốc trọn tâm huyết với ngành nghiên cứu lịch sử văn hóa, cụ thể là mảnh đất Đồng Nai quê hương “khoai củ” của mình. Ông đã tham gia hoặc chủ biên hàng chục đầu sách về lịch sử - văn hóa Đồng Nai, và luôn luôn có những đề tài mới, địa chỉ mới muốn khai thác, tìm hiểu.

Với vai trò là giám đốc Nhà xuất bản Đồng Nai, kế nhiệm nhà văn Hoàng Văn Bổn, ông đã xây dựng nhiều tủ sách văn hóa Đồng Nai, đặc biệt là bộ sách Biên Hòa - Đồng Nai 300 năm. Sau đó, khi về làm nhiệm vụ Phó Chủ tịch UBND tỉnh, rồi Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai... PGS.TS Huỳnh Văn Tới đã thực hiện xuất sắc vai trò Chủ tịch Hội đồng tư vấn xuất bản tỉnh Đồng Nai, với việc thực hiện hàng loạt sách nghiên cứu văn hóa, lịch sử Đảng, lịch sử các địa phương...

Cuối năm 2019, PGS.TS. Huỳnh Văn Tới nghỉ hưu. Ông có nhiều thời gian tham gia giảng dạy và nghiên cứu khoa học hơn trước, đồng thời tiếp tục rong ruổi trên những chặng đường văn hóa dân gian, lịch sử, viết báo... với nguồn năng lượng không bao giờ vơi cạn. Ông là một tấm gương tự học và thực hành đời sống văn hóa không chỉ của người Đồng Nai, mà còn của người Nam bộ, và nâng niu những giá trị văn hóa Việt. Ông nhiều lần chia sẻ niềm mong mỏi từ mỗi công trình trên mặt đất đều để lại một câu chuyện mang tầng sâu của lịch sử, văn hóa, được viết thành sách một cách nghiêm túc. Viết về ông, sách Tấm gương người làm khoa học (tập VIII, NXB Văn hóa - thông tin) đã nêu: “Tấm lòng người con quê hương xứ Gia Định - Đồng Nai vẫn bừng sáng khát vọng đam mê văn hóa dân gian. Ông vẫn đã và đang ấp ủ nhiều dự định, ý tưởng, hy vọng sẽ góp phần cống hiến hơn nữa cho sự phát triển và đào tạo các thế hệ học sinh, sinh viên”.

  

MAI SƠN