KỶ NIỆM 43 NĂM THÀNH LẬP HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT ĐỒNG NAI (22/12/1979 - 22/12/2022) - CHÀO MỪNG NHỮNG NGÀY LỄ LỚN NĂM 2022 - Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh!
Văn học Nghệ thuật Đồng Nai góp phần vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc


*LỜI TÒA SOẠN: Ngày 22/11/2022, Hội thảo khoa học "Trí thức Đồng Nai với sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" đã được Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật và Hội Khoa học lịch sử tỉnh Đồng Nai phối hợp tổ chức. Có thể coi đây là một trong những chương trình đầu tiên hướng đến kỷ niệm 325 năm vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai hình thành và phát triển (1698 - 2023). Hội VHNT Đồng Nai đã tham gia Hội thảo với bài tham luận Văn học Nghệ thuật Đồng Nai góp phần vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Sau đây là nội dung bài tham luận:

 

 

ĐỀ DẪN

Trong nội dung định hướng phát triển đất nước (giai đoạn 2021 – 2030), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã nhấn mạnh: “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” (Tập 1 – tr 115, 116). Đảng đề ra mục tiêu tại Đại hội XIII: “Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”. Vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ được nêu trong Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030: “Xây dựng và phát triển văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học, thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và những người làm công tác văn hóa giữ vai trò nòng cốt”.

Đứng trong đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, tập thể Hội VHNT Đồng Nai đã có những đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Bước vào giai đoạn toàn cầu hóa, hội nhập và phát triển hiện nay, văn nghệ sĩ Đồng Nai tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước và năng lực sáng tạo để góp phần xây dựng nền văn hóa nước nhà theo định hướng và mục tiêu của Đảng và Nhà nước đặt ra. Văn học Nghệ thuật Đồng Nai đã, đang và sẽ luôn là nguồn lực tinh thần của nhân dân tỉnh nhà trong công cuộc phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

 

NỘI DUNG

Đồng Nai có diện tích khoảng 5.866,4 km2, chiếm 1,76% diện tích tự nhiên cả nước và chiếm 25,5% diện tích tự nhiên của miền Đông Nam Bộ. Đồng Nai có những lợi thế về vị trí địa lý, tự nhiên, thổ nhưỡng, khoáng sản, sông ngòi... Hiện dân số Đồng Nai đã có hơn 3 triệu người, với hơn 40 dân tộc anh em - trong đó có 04 dân tộc bản địa - cùng chung sống. Vì vậy Đồng Nai có những nguồn lực và tiềm năng phát triển khá dồi dào. Xét ở góc độ văn hóa - xã hội, Đồng Nai nằm trong địa văn hóa Nam bộ, cụ thể là Đông Nam bộ với một quá trình lịch sử phong phú, có những sự dời chuyển khác nhau song tựu chung vẫn thống nhất về tên gọi và vị trí địa lý. Địa danh Biên Hòa - Đồng Nai được biết đến trước năm 1698 - năm chúa Nguyễn Phúc Chu sai Chưởng cơ Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất hoang hóa phương Nam, và đặt thêm 2 dinh vào bản đồ Việt Nam là Phiên Trấn và Trấn Biên. Và sự kiện 325 năm Biên Hòa - Đồng Nai đang sắp diễn ra là một cột mốc, vừa khẳng định sự hình thành và phát triển của Đồng Nai, vừa đánh dấu dòng chảy không ngừng của văn hóa dân tộc và bản sắc Đồng Nai luôn lắng đọng, hòa quyện và nảy nở. Đó không phải là một giới hạn, mà là một sự định ước để ghi nhớ, tri ân.


IMG_1081-chon.JPG
Quang cảnh chương trình Hội thảo


Về khái niệm văn học nghệ thuật (VHNT) Đồng Nai, có thể xác định đó là một nền văn học nghệ thuật lâu đời, xuất hiện cùng với những hiện vật khảo cổ, truyện kể dân gian của các dân tộc bản địa, ca dao dân ca... và sau đó là những yếu tố văn hóa của vùng Huế - Ngũ quảng được du nhập vào Đồng Nai, cùng với sự hòa trộn các yếu tố văn hóa của vùng Tây Nam bộ trong quá trình mở cõi, di dân, chiến tranh, giao thương kinh tế v.v... Đồng Nai nổi tiếng với tên tuổi Trịnh Hoài Đức (của Gia Định Tam gia), và trong những năm tháng chống Pháp và chống Mỹ đã có Lý Văn Sâm, Huỳnh Văn Nghệ, Dương Tử Giang, Hoàng Văn Bổn... Đó là những giá trị làm nên nền tảng, bệ phóng cho văn học nghệ thuật Đồng Nai trở thành một đội ngũ, một tổ chức có tên là Hội VHNT Đồng Nai (được chính thức thành lập tháng 12/1979). Vì vậy, hiểu theo nghĩa chung, VHNT Đồng Nai là những hoạt động và thành quả VHNT của người dân Đồng Nai hàng trăm năm qua. Gắn với chủ đề tham luận, VHNT Đồng Nai là nền văn học nghệ thuật hiện đại từ nửa đầu thế kỷ 20 và được phát triển như một dòng chủ lưu mang tính cách mạng từ ngày Hội VHNT Đồng Nai được thành lập tới nay.

Tại Đại hội Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam tháng 2/2021 vừa qua, nhà thơ Hữu Thỉnh - nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - khẳng định: “dòng chủ lưu” trong văn học nghệ thuật Việt Nam là “đề cao lòng yêu nước, tinh thần dân tộc, dân chủ, nhân văn và hội nhập tích cực”. Đó chính là sự đúc kết qua gần 75 năm Liên hiệp được thành lập và làm “cầu nối” giữa Đảng, Nhân dân với văn nghệ sĩ cả nước, và cũng là tổ chức thống nhất của hơn 45.000 văn nghệ sĩ Việt Nam hiện nay. Ngay từ rất sớm, văn nghệ sĩ Đồng Nai cũng đã một lòng hướng về Đảng, phụng sự cho cách mạng giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thể hiện sự gắn bó, hy sinh với quân dân Đồng Nai từ thời kỳ Việt Minh cho đến ngày hòa bình, thống nhất đất nước.

Văn nghệ sĩ Đồng Nai giai đoạn trước năm 1975 đa phần chọn cách đấu tranh trực diện với kẻ thù bằng chính các sáng tác của mình. Họ là những trí thức có thể lập thân nhờ tài năng và mối quan hệ với các chính quyền miền Nam - Sài Gòn, song họ chọn đi theo con đường cách mạng, chấp nhận chông gai, khó khăn và cả hy sinh. Đó là tấm gương của nhà văn Lý Văn Sâm với những tác phẩm Rửa hờn, Ngoài mưa lạnh, Thèm một ngọn đèn, Chuông reo trên tháp đổ... Ông viết để đấu tranh với quân xâm lược, không màng sống chết. Nhà văn, nhà báo Dương Tử Giang dùng kịch, tiểu thuyết, báo chí để đả kích chế độ; và cả hai người đều phải vào tù ra khám, cùng bị giam ở Nhà lao Tân Hiệp để rồi Dương Tử Giang đã hy sinh tại đây. Nhà thơ Huỳnh Văn Nghệ lấy văn tài của mình đi xây dựng chiến khu Đ anh hùng từ năm 1946; và tiếp theo đó là nhà văn Hoàng Văn Bổn đã “lạy mẹ lên xanh”, vượt sông Đồng Nai đi chiến khu Đ, bắt đầu hành trình trở thành một nhà văn - nhà biên kịch quân đội... Bên cạnh đó, nhiều văn nghệ sĩ đã trưởng thành từ mảnh đất Đồng Nai thời ấy, như họa sĩ Nguyễn Nam Ngữ, nhà báo - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đỗ Trung Tiến... từ miền Bắc được tăng cường để làm báo chí, tuyên truyền, đã góp phần viết thêm trang sử VHNT cách mạng của Đồng Nai (chưa kể những người từng tham gia chiến đấu như nhà văn Nguyên Ngọc, nhà văn Nguyễn Quang Sáng, họa sĩ Huỳnh Phương Đông v.v...)


e2ca5d803a51fe0fa74032-2.jpg
Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh (giữa) gặp gỡ Đảng đoàn Hội VHNT Đồng Nai 



Tháng 12/1979, Hội VHNT Đồng Nai được thành lập, nhà văn Lý Văn Sâm - Phó Tổng thư ký Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam - trở thành vị Chủ tịch đầu tiên. Đến nay, Hội VHNT Đồng Nai đã qua 6 kỳ tổ chức Đại hội, Chủ tịch Hội hiện nay là Đạo diễn - Nghệ sĩ Nhân dân Giang Mạnh Hà (kiêm Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam). Hội có tổng số 287 hội viên của 07 Ban chuyên ngành (Văn học, Văn nghệ Dân gian, Âm nhạc, Sân khấu - Điện ảnh, Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, Múa), với 87 hội viên đã kết nạp các Hội chuyên ngành Trung ương. Trong đó, Hội đã có trên 80 Đảng viên ở các Ban chuyên ngành, là nòng cốt của phong trào và các hoạt động sáng tác. Với đặc thù chuyên môn, Hội có đủ thành phần 03 độ tuổi, song số hội viên trên 60 tuổi đang chiếm tỉ lệ lớn, khoảng 63% (số liệu tại Đại hội lần thứ VI tháng 03/2019). Ban Chấp hành gồm 13 người với 11 người có trình độ Đại học và trên Đại học. Hội VHNT Đồng Nai là Hội đoàn thể chính trị - xã hội - nghề nghiệp thuộc quản lý Nhà nước của UBND tỉnh Đồng Nai; đồng thời phối hợp và chịu sự hướng dẫn, định hướng của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, các Hội chuyên ngành Trung ương.

Qua các kỳ Đại hội, Hội VHNT Đồng Nai xây dựng Điều lệ Hội với tôn chỉ, mục đích hoạt động: “Hội phấn đấu cho một nền văn học nghệ thuật vừa mang sắc thái riêng của Đồng Nai, vừa đóng góp vào nền văn học nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Hội khuyến khích phát huy khả năng tìm tòi sáng tạo và tôn trọng phong cách riêng của mỗi hội viên”. Hội không phân biệt độ tuổi, giới tính, ngành nghề và thành phần xã hội, song xét kết nạp hội viên thông qua các tiêu chí: khả năng sáng tác, tinh thần tham gia Hội, ý thức trách nhiệm trong sáng tác v.v... Tinh thần của Điều lệ Hội được thấm nhuần trong nhận thức, và thể hiện cụ thể qua tác phẩm của hội viên. Hội cũng luôn chú trọng đến công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng hội viên rèn luyện nhận thức chính trị, đạo đức nghề nghiệp, luôn gắn kết công việc sáng tác với phong trào thi đua yêu nước của tỉnh nhà và hướng tới những giá trị bền vững của VHNT (tính Đảng, tính nhân dân, Chân - Thiện - Mỹ)

Vì vậy, Hội VHNT Đồng Nai luôn bám sát chương trình hành động của tỉnh Đồng Nai để thực hiện kế hoạch, nhiệm vụ hàng năm. Qua các giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà, Hội VHNT xây dựng các chương trình phù hợp nhằm tuyên truyền, cổ vũ và quảng bá cho các thành tựu của tỉnh nhà nói riêng, đất nước nói chung. Đến nay, Hội đã có những hoạt động ổn định như: tổ chức trại sáng tác và thực tế sáng tác; các cuộc thi VHNT; thực hiện sách, báo, tạp chí và triển lãm; tổ chức các chương trình nghệ thuật; phối hợp Đài Phát thanh Truyền hình Đồng Nai tổ chức các chuyên đề âm nhạc v.v... Các chủ đề lớn đang được thực hiện hàng năm là: Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách, tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng Nông thôn mới, Đồng Nai trên đường hội nhập và phát triển, Văn nghệ sĩ đồng hành cùng đất nước, Người lính - biển đảo và quê hương đất nước, Trại sáng tác Trẻ...

Ngoài ra, trong mối quan hệ, liên kết mật thiết với các cơ quan trung ương, Hội VHNT Đồng Nai luôn được sự hỗ trợ của tỉnh nhà để thực hiện các chương trình, hoạt động, và hiện đang vươn lên là một Hội VHNT hàng đầu của khu vực miền Đông Nam bộ.

Trung bình, mỗi năm Hội VHNT ra mắt trên dưới 20 đầu sách của tập thể và cá nhân hội viên (thể loại sáng tác và nghiên cứu); giới thiệu 10 chương trình nghệ thuật, chuyên đề sân khấu - âm nhạc; tham gia nhiều triển lãm Nhiếp ảnh và Mỹ thuật trong tỉnh, khu vực, toàn quốc và quốc tế; tổ chức từ 4 - 5 trại sáng tác trong và ngoài tỉnh… Về giải thưởng, hội viên Hội gặt hái hàng trăm giải thưởng chuyên ngành trong và ngoài tỉnh hàng năm. Riêng trong năm 2021, trong tình hình dịch Covid- 19 ảnh hưởng hết sức nặng nề đến đời sống và sáng tác, song qua thống kê cho thấy có trên 1.700 tác phẩm VHNT ra được sáng tác, công bố thông qua nhiều kênh xuất bản, thông tin, với nhiều hình thức quảng bá, giao lưu tác phẩm (trong đó Tạp chí Văn nghệ Đồng Nai và Trang Thông tin điện tử Hội VHNT Đồng Nai đóng vai trò chủ lực). 06 Ban chuyên ngành và 18 cá nhân được Chủ tịch Hội tặng giấy khen cho thành tích hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, có 02 Ban Chuyên ngành (Ban Văn học và Ban Sân khấu - Điện ảnh), cùng 06 hội viên được nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Tập thể Hội VHNT Đồng Nai nhận cờ thi đua xuất sắc năm 2021 của Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam trao tặng. Đây là năm thứ ba liên tiếp Hội VHNT Đồng Nai nhận được vinh dự này.

Nhìn chung, các tác giả hội viên của Hội VHNT Đồng Nai tham gia Hội và sáng tác trên tinh thần tự nguyện, tự giác, song luôn giữ vững lập trường là “những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng” (Chủ tịch Hồ Chí Minh). Trong giai đoạn hội nhập và phát triển hiện nay, văn nghệ sĩ Đồng Nai đang có nhiều tìm tòi, đột phá để có nhiều hướng đi mới trong sáng tác, nhằm mang đến cho nhân dân sự thụ hưởng văn hóa nghệ thuật ngày càng cao hơn; xứng đáng với vai trò người “nghệ sĩ của nhân dân”. Văn nghệ sĩ Đồng Nai đang có những đặc điểm sau:

- Luôn được sự quan tâm, động viên, khích lệ và khen thưởng kịp thời của chính quyền tỉnh nhà; đồng thời tỉnh Đồng Nai cũng luôn tạo điều kiện cho văn nghệ sĩ tham gia những hoạt động văn hóa lớn cấp khu vực, trung ương và quốc tế.

- Lực lượng sáng tác đông đảo, nhiều độ tuổi, có thể bổ sung, hỗ trợ cho nhau về kinh nghiệm sáng tác, trao đổi chuyên môn; luôn gắn bó, đoàn kết và nỗ lực thi đua sáng tác theo những chương trình, hoạt động mà Hội phát động.

- Tác phẩm của văn nghệ sĩ Đồng Nai thể hiện niềm tin vào cuộc sống, vào thể chế và đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; là sự cổ vũ nhiệt tình cho các thành quả chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước. Trong đó, các mặt đời sống của tỉnh Đồng Nai được chú trọng, khai thác và thể hiện rất đậm nét.

- Bên cạnh việc tạo ra và tham gia một phong trào sáng tác sôi nổi, phong phú và toàn diện, văn nghệ sĩ Đồng Nai đang phát huy những thế mạnh trong sáng tác, tìm kiếm những thành tựu “đỉnh cao”.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đồng Nai khóa XI (nhiệm kỳ 2020 - 2025) cũng nêu rõ: “Tiếp tục xây dựng đội ngũ trí thức của tỉnh ngày càng lớn mạnh, có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh”. Đây chính là động lực để văn nghệ sĩ Đồng Nai tiếp tục phát triển không ngừng cả về số lượng và chất lượng để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó.

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc (tháng 11/2021), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đúc kết vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ trong đời sống văn hóa Việt Nam như sau: Phát huy vai trò chủ thể sáng tạo, chủ thể thụ hưởng văn hóa là nhân dân; tôn trọng và bảo vệ sự biểu đạt đa dạng của văn hóa, của người dân, các dân tộc, các vùng, miền; phát triển các phong trào văn hóa sâu rộng, thực chất; cải thiện điều kiện, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân, bảo đảm sự công bằng. Đề cao, phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, của những người làm công tác văn hóa”. Có thể nói, tỉnh nhà Đồng Nai đang thực hiện rất tốt chủ trương này, và đội ngũ văn nghệ sĩ Đồng Nai cũng thể hiện rất tích cực vai trò “tiên phong” của mình.

 

KẾT LUẬN

Từ những vấn đề thuộc về lịch sử hình thành đội ngũ văn nghệ sĩ Đồng Nai, cùng với sự phát triển của Hội VHNT Đồng Nai từ khi thành lập đến nay, có thể rút ra một số kết luận như sau:

- Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu trong sáng tác của văn học nghệ thuật Đồng Nai, hòa cùng dòng chảy không ngừng của mạch nguồn văn hóa Việt Nam.

- Văn nghệ sĩ Đồng Nai là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trên mặt trận văn hóa tư tưởng của tỉnh nhà.

- Trong tình hình mới hiện nay, đội ngũ văn nghệ sĩ Đồng Nai không ngừng lao động, sáng tạo, tích cực góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đồng thời luôn bám sát các nhiệm vụ, mục tiêu được giao.

Trên đây là bản tham luận của Hội VHNT Đồng Nai đến với Hội thảo Khoa học “Trí thức Đồng Nai với sự nghiệp đấu tranh thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” năm 2022, do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Đồng Nai tổ chức. Hội VHNT Đồng Nai rất mong có sự đóng góp, xây dựng của hội thảo để tham luận được hoàn thiện hơn, làm cơ sở cho những chương trình, kế hoạch và chiến lược phát triển của Hội VHNT Đồng Nai trong tương lai. Xin trân trọng cảm ơn./.

 

HỘI VĂN HỌC NGHỆ THUẬT ĐỒNG NAI