​Chúng tôi đến Trung đoàn Đồng Nai vào một ngày nắng ráo.

Chiếc xe ngừng lăn bánh trước Sở Chỉ huy, cũng là lúc tiếng kèn báo giờ ăn cơm vang lên. Dù vậy, các đồng chí cán bộ tại Trung đoàn vẫn tận tình, kiên nhẫn sắp nơi ăn chốn ở cho đoàn Văn nghệ sĩ đâu ra đấy. Về phần mình, tôi đã bồi hồi từ hơn ba ngày trước, kể từ lúc nhận được thông báo triệu tập. Bởi cũng tại nơi này, cách chưa đầy hai tháng, tôi vừa tham dự lễ xuất ngũ do Bộ CHQS tỉnh tổ chức.

Sau một giấc nghỉ ngắn, đoàn Văn nghệ sĩ được tập trung hướng dẫn về phía Hội trường của Trung đoàn. Hội trường không quá rộng nhưng kín người, Thượng tá Hà Thanh Cảnh – Chính ủy Trung đoàn Đồng Nai đã trực tiếp giới thiệu cho đoàn biết về công tác và tình hình huấn luyện thường xuyên tại đơn vị. Nhà báo Phạm Hiến – Trưởng đoàn, Phó Chủ tịch Hội đề xuất nhanh về mục đích, mong muốn đơn vị tạo điều kiện cho các văn nghệ sĩ sớm được bắt tay vào tác nghiệp do thời gian lưu trú có hạn.

Dưới cái nắng của một chiều tháng ba oi ả, theo phân công, Trung tá Nguyễn Huy Đại – Ban Tham mưu nhanh chóng điều động Đại đội 1 vừa hoàn thành công tác huấn luyện, cơ động ra thao trường. Nhiệm vụ này thực bỡ ngỡ và cũng đầy thú vị với các anh lính trẻ... Đó là làm mẫu cho các nhiếp ảnh gia ghi hình. Giữa nắng gió và bụi đỏ thao trường, các chiến sĩ cùng đội ngũ văn nghệ sĩ vẫn miệt mài: mỗi người một việc, không ngơi tay, ấy vậy mà trên gương mặt vẫn luôn rạng rỡ nụ cười. Nhiệt huyết của những chàng lính trẻ ngày càng được hun lên qua từng động tác khỏe khoắn. 

Dẫu biết buổi huấn luyện trên tinh thần để các văn nghệ sĩ tác nghiệp, nhưng Trung tá Nguyễn Huy Đại vẫn vô cùng nghiêm khắc trong việc chỉ huy bộ đội. Từng hành động của mỗi cán bộ chỉ huy, chiến sĩ trên thao trường đều được đôn đốc, kiểm tra sâu sát. Có lẽ, chỉ trong bữa cơm tối thân mật hôm ấy, tôi mới thấy chú nở nụ cười. Chú đặc biệt thú vị khi nhớ lại tôi từng là anh chiến sĩ được chú chọn lên đọc 10 lời thề danh dự trong buổi Lễ Tuyên thệ chiến sĩ mới năm nào, còn bị chú chỉnh giọng. Nhắc lại chuyện cũ, chú Đại cười điềm đạm: “Hồi đó cháu nó khác, bây giờ khác."

*

Điều đặc biệt nhất, có lẽ chỉ khi được về tới Trung đoàn Bộ binh 736 tại Lộc Ninh thì cảm hứng hoàn thành chuyến đi trong tôi mới thực sự trọn vẹn. Bởi như đã nắm tình hình tại Trung đoàn Đồng Nai: sau sáp nhập, việc huấn luyện chiến sĩ mới được giao cho Trung đoàn 736, đơn vị sẵn sàng cơ động bảo vệ biên giới khi có tình huống xảy ra. Các chiến sĩ mới đều là những thanh niên khỏe mạnh từ 64 xã trên toàn tỉnh tập trung về huấn luyện... Do mải quay phim, chụp hình, tôi chưa kịp tốc ký nhiều chi tiết mà trước đó Ban Chỉ huy Trung đoàn đã trao đổi. Rất may vào lúc ấy, trong bộ quân phục chỉnh tề, Trung úy Bùi Thế Anh, Trực ban nội vụ trong ngày đã có mặt và ân cần chia sẻ lại cho tôi tỏ tường.

Nói chuyện, hai anh em lại nhận nhau: người từng là cán bộ, người từng là chiến sĩ đóng quân gần dưới chân núi Chứa Chan năm nào. Trung úy Bùi Thế Anh hiện là cán bộ thuộc Trung đoàn Đồng Nai, một trong những cán bộ trẻ được tăng cường về Trung đoàn 736 trực tiếp huấn luyện chiến sĩ mới. Anh nói dù xa nhà nhưng vẫn luôn an tâm và tự hào khi được khoác trên mình màu áo xanh, và nếu là cán bộ thì càng phải làm gương, có như vậy các chiến sĩ mới noi theo.

Thuộc Tiểu đội 9, Trung đội 8, Đại đội 3 – chiến sĩ Vũ Duy Tiến, ở tuổi hai mươi ánh mắt rạng rỡ, gương mặt đã pha nét rắn rỏi rót trà cho từng lượt khách. Tôi ấn tượng em ở cách cư xử đúng mực mà mỗi quân nhân đều được rèn luyện kĩ càng. Duy Tiến nói em rất vui và vinh dự bởi lần đầu tiên được gặp nhiều văn nghệ sĩ đến vậy.

Bùi ngùi, xúc động chia tay trở về sau bữa cơm trưa thân mật. Trên xe, mỗi người một cung bậc cảm xúc riêng. Nhà thơ Đàm Chu Văn đọc một bài thơ nóng hổi, nhà văn Linh Tâm nhanh chóng “đáp từ"... Tuy vậy, thấy tôi mải trầm ngâm, Nhà báo Phạm Văn Hoàng – Phó Chủ tịch thường trực Hội hỏi: “Mấy ngày qua Lý Thăng Long đã viết được gì chưa đấy! ". Tôi nhoẻn miệng cười.

Thảm cỏ hôm ấy xanh hơn ngày tôi đứng.

Bóng tôi đổ xuống mặt đường đầy nắng nghiêm trang trước quân kỳ. Hai năm trôi qua thật nhanh. Tôi đã trở lại sân cờ năm nào.

Những tiếng kèn, hiệu lệnh... mà tôi bất chợt nghe được bây giờ có thể không còn khiến tôi gấp gáp như những tháng ngày làm một người lính tại ngũ. Tiếng hô “Nghiêm! " có thể không còn khiến hai chân tôi phải nhanh chóng dập vào nhau. Và tôi, bây giờ có thể không còn được đọc 10 lời thề vang vọng trước toàn quân. Nhưng dẫu cầm bút hay cầm súng, cả đời này, tôi vẫn nguyện một lòng xung phong khi Tổ quốc gọi tên.

L.T.L

Nguồn: Văn nghệ Đồng Nai số 98 (Tháng​ 4 năm 2026)