Ở biên giới, ngoài nhiệm vụ thường xuyên tuần tra bảo vệ cột mốc, đường biên, các chiến sĩ còn chung sức cùng địa phương chăm lo đời sống nhân dân. Cựu chiến binh Đỗ Văn Nho ở xã Tân Tiến, tỉnh Đồng Nai đưa tôi đến thăm một trong những "con nuôi Đồn Biên phòng" sáng nay là cháu Phan Nguyễn Trung Hiếu ở ấp 1, sinh năm 2016, học sinh lớp 4 Trường Tiểu học - Trung học Cơ sở Lộc An. Nhìn qua kết quả học tập của cháu rất tốt, chữ viết đẹp, bài tập toán toàn điểm 9 và 10

Tôi biết đến đá Ba Chồng từ chuyến du lịch cùng cơ quan đến Đà Lạt - thành phố mộng mơ. Khi ngang qua Định Quán, từ ô cửa kính xe ô tô, tôi bất ngờ trước ba hòn đá khổng lồ chồng lên nhau, tựa hồ đang thách thức trọng lực, đứng chênh vênh giữa đất trời như một sự sắp đặt ngẫu hứng của tạo hóa.

Qua Rằm tháng Chạp, những đợt rét cuối Đông dường như đổ về dày hơn, gió lạnh thổi hun hút giữa lòng chảo Khe Sanh nhấp nhô đồi núi. Cánh lính trẻ chuẩn bị đón cái Tết bộ đội đầu tiên trong nỗi nhớ gia đình, quê hương. Ai cũng mong được đơn vị cho tranh thủ về đón Tết với gia đình nhưng là lính mới thì điều đó xa vời vợi. Tôi cũng vậy thôi, mong được về nhà vui xuân với ba và hai em gái nhưng đã xác định tư tưởng sẵn sàng ở lại đơn vị đón Tết.

Hạ tuần tháng Chạp, nhóm văn nghệ sĩ và phóng viên Đồng Nai thực hiện chuyến công tác cuối cùng trong năm tại các đồn biên phòng tuyến biên giới khu vực Đak Ơ, Bù Gia Mập. Xe khởi hành từ Đồng Xoài lúc 5 giờ, chúng tôi chỉ dừng khoảng 15 phút ăn sáng rồi chạy một mạch đến Đồn Biên phòng Đak Bô. Dù anh đồng nghiệp trẻ đã cảnh báo trước, đường đến đồn Đak Bô xa và khó nhất trong các đồn biên phòng của Đồng Nai với những khúc cua tay áo, vậy mà nhiều lần vẫn thót tim vì những đoạn đường chênh vênh chỉ vừa đủ bánh xe, một bên là đường rừng trơn truội, một bên vực sâu hút. Mỗi khi xe thắng gấp, cô nhà báo trẻ lại nghiêng ngả trên xe và nói: “So với lần đi tặng quà ở Kratie (Campuchia), lần này đi mệt hơn nhiều cô nhỉ?". Rồi cô nhắm tịt mắt và liên tục ngửi vỏ chanh để chống say xe.

Từ Quốc lộ 20 rẽ vào đường Tà Lài, đi thêm một đoạn trên đường Phú Lập - Nam Cát Tiên, qua những hàng sao thẳng tắp, qua cánh đồng lúa trải dài hút mắt, thêm dăm phút lên phà băng ngang sông Đồng Nai là đến Vườn Quốc gia Cát Tiên.

Cái tít bài nghe có vẻ hơi sến súa này chợt đến trong cái đêm mưa mù trời, khi tôi nghỉ lại Đại đội Bộ binh 10 (C10) - đơn vị đứng chân trên địa bàn biên giới Bù Đốp, nay thuộc xã Thiện Hưng, tỉnh Đồng Nai. Nghề viết cho tôi đi nhiều và đã nhiều lần đi thực tế tại các đơn vị bộ đội, biên phòng. Nhiều đêm ngủ lại vùng biên giới, nhưng đây là lần đầu tôi ngủ lại ngay trên chiếc gường tầng của bộ đội và ăn, ngủ, dự sinh hoạt tư tưởng, văn nghệ buổi tối theo tiếng kẻng cùng bộ đội.

Cho tới hơn 40 năm sau, tôi vẫn còn nhớ từng chi tiết quá trình triển khai nhiệm vụ và diễn biến của trận đánh đêm 28/10/1966 ấy. Trận đánh lớn mở màn vào căn cứ hậu cần chiến lược của Mỹ ở Tổng kho Long Bình, tiêu diệt và làm bị thương 250 tên lính Mỹ, phá hủy một khối lượng đáng kể phương tiện chiến tranh của chúng. Nhận được tin, Bác Hồ đã gửi điện thăm hỏi, chúc mừng và cổ vũ.

Từ ngã 3 (đường vào Đồn Biên phòng Lộc Thiện và rẽ vào ấp Măng Cải, xã Lộc Tấn, tỉnh Đồng Nai) đi khoảng 10 km đường nhựa nữa mới đến khu dân cư ấp K54, xã Lộc Tấn. Năm nay, Đảng ủy - UBND - UBMTTQVN xã Lộc Tấn chọn ấp K54 tổ chức làm điểm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư. Đây cũng là ấp đặc biệt toàn diện trong chương trình xây dựng “Nông thôn mới nâng cao" ở một xã vùng sâu, vùng xa...

Cuối tuần, chúng tôi rủ nhau xuyên rừng Mã Đà, men theo con đường rừng sâu hun hút để tận mắt ngắm nhìn cây cầu Mã Đà cũ - một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử, nơi từng vắt mình nối liền hai bờ thương nhớ của hai tỉnh Đồng Nai và Bình Phước (cũ). Trên đường đi, anh Nam bạn đồng hành của tôi bàn luận sôi nổi về những cái nhất ở Đồng Nai. Vốn dĩ Đồng Nai (trước đây) có diện tích rừng rộng lớn, được mệnh danh là lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Tôi đi theo chương trình của Vitamin Tour, một Công ty du lịch có Trụ sở tại Quận 1 Thành phố Hồ Chí Minh. Mọi thủ tục làm ở đó. Chúng tôi phải vượt qua nhiều “cửa ải" về thu nhập tiền lương, y tế... Cũng hồi hộp nhưng mọi việc cũng qua. Có một cháu nói “mừng muốn chết" khi đậu visa. Bởi có vài tình tiết ban đầu, nhưng Công ty cũng tạo mọi điều kiện cho các công đoạn trong thủ tục cho khách hàng được thuận lợi.