KỲ 3: Thiết lập "lá chắn" toàn diện: chiến​ lược bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong vấn đề xuất bản văn học hiện nay

Khi khép lại những phân tích về các góc khuất, những thủ đoạn ẩn mình tinh vi của xu hướng lật sử (Kỳ 1) và áp lực sinh tồn khốc liệt đang đè nặng lên quy trình vận hành của ngành xuất bản (Kỳ 2), câu hỏi lớn nhất đặt ra là: Làm sao để bảo vệ niềm tin của độc giả một cách bền vững?

Thực tế chứng minh rằng, bảo vệ trận địa tư tưởng văn hóa không thể đạt được bằng những mệnh lệnh hành chính khô khan khi sự đã rồi, cũng không thể dựa vào những chiếc lưới lọc lỏng lẻo trên giấy tờ. Trận chiến trên trang sách thực chất là trận chiến giành giật niềm tin của con người. Nếu chúng ta chỉ nhìn nhận vấn đề ở bề nổi, đưa ra các lệnh cấm mang tính sự vụ, chúng ta sẽ mãi mãi rơi vào thế bị động, chạy theo sau để vá víu các sai phạm khi những văn hoá phẩm độc hại đã kịp phát tán rộng rãi đến công chúng.

Văn học là thứ nghệ thuật đặc thù, có khả năng thẩm thấu sâu sắc và định hình nhân sinh quan. Do đó, tư duy quản lý văn hóa hiện đại phải từ bỏ lối tư duy "quản không được thì cấm" vốn dĩ xơ cứng, mà phải chủ động kiến tạo, kiểm soát thực chất và giải quyết tận gốc các mâu thuẫn nội tại. Để tạo ra một "lá chắn" thực sự kiên cố, một bộ lọc tự nhiên đủ sức bảo vệ vẹn nguyên nền tảng tư tưởng cảu Đảng trước các làn sóng xâm nhập phức tạp, chúng ta cần phải có những sách lược thiết thực và hết sức khách quan.

Hoàn thiện thể chế quản lý vĩ mô và hóa giải áp lực thương mại hóa tại các cơ quan xuất bản

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận xuất bản văn học trước hết phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy quản lý vĩ mô, chuyển từ phương thức giám sát mang tính hành chính thuần túy sang kiểm soát nội dung thực chất và gỡ bỏ các rào cản cơ chế đang trói buộc các Nhà xuất bản (NXB). Hiện nay, một bộ phận cơ quan chức năng vẫn bộc lộ xu hướng "hành chính hóa", chủ yếu quản lý trên phương diện hồ sơ thủ tục, giấy tờ pháp lý và báo cáo định kỳ. Phương thức quản lý từ xa này vô hình trung tạo ra một khoảng trống an toàn cho các sai phạm tinh vi ẩn nấp, khi các tác phẩm độc hại cố tình ngụy trang cấu trúc tư tưởng để lọt qua lưới kiểm duyệt. Để cụ thể hóa Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng một Hệ thống chỉ số an ninh tư tưởng xuất bản mang tính định lượng và thực chất, tập trung rà soát ngẫu nhiên và hậu kiểm độc lập đối với các mảng sách có độ nhạy cảm chính trị cao như tiểu thuyết lịch sử hư cấu, ghi chép và hồi ký.

Bên cạnh đó, việc giải bài toán áp lực kinh tế thị trường cho các NXB là giải pháp mang tính then chốt. Cơ chế tự chủ tài chính cực đoan đối với các NXB chính trị, văn học quan trọng cần phải được điều chỉnh căn bản dựa trên tinh thần định hướng của Đảng về việc không thương mại hóa văn hóa. Khi chuyển sang cơ chế tự chủ hoàn toàn về kinh phí, áp lực tự xoay xở doanh thu để duy trì bộ máy đã làm mài mòn bản lĩnh chính trị của không ít đơn vị, biến một công cụ tư tưởng sắc bén thành một doanh nghiệp thuần túy chạy theo lợi nhuận và lựa chọn con đường ngắn nhất là "bán giấy phép" thông qua các hợp đồng liên kết xuất bản bừa bãi. Nhà nước cần thực hiện cơ chế đặt hàng, cấp ngân sách toàn phần hoặc bán tự chủ có bảo trợ đối với các đơn vị xuất bản mang tính chiến lược. Một khi ban lãnh đạo NXB được giải phóng khỏi áp lực cơm áo gạo tiền đè nặng, họ mới có đủ điểm tựa và bản lĩnh để kiên quyết từ chối những bản thảo cài cắm tư tưởng lệch lạc, chặn đứng nguy cơ các diễn đàn chính thống bị lợi dụng làm công cụ phá hoại tư tưởng từ bên trong.

Chuẩn hóa quy trình liên kết xuất bản và siết chặt chế tài pháp lý đối với hành vi "ngụy trang đề tài"

Thủ đoạn "treo đầu dê, bán thịt chó" trong nghệ thuật đặt tên sách và đăng ký đề tài của các phần tử cơ hội chính trị đòi hỏi phải có một quy trình kiểm soát đối tác liên kết nghiêm ngặt hơn, dựa trên việc thực thi nghiêm túc Luật Xuất bản hiện hành. Thực tế cho thấy, nhiều tác phẩm bôi nhọ lãnh tụ hay lật sử đã được khéo léo đăng ký dưới các thể loại vô thưởng vô phạt như "Ghi chép" hay "Tản văn". Các tác phẩm này lồng ghép những tựa đề phụ mập mờ mang tính triết lý sáo rỗng nhằm đánh lạc hướng bộ phận kiểm duyệt. Căn cứ vào Điều 5 Luật Xuất bản về việc nghiêm cấm các hành vi xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng hay xúc phạm danh dự của lãnh tụ, quy trình cấp phép hiện nay cần thiết lập một hệ thống kiểm soát nội dung độc lập. Quy định bắt buộc các bản thảo văn học liên kết có yếu tố lịch sử phải thông qua một Hội đồng Thẩm định Khoa học và Nghệ thuật độc lập (nơi quy tụ các nhà sử học, nhà lý luận phê bình uy tín và có bản lĩnh chính trị vững vàng) để bóc tách triệt để các lớp ngôn từ mập mờ trước khi Tổng biên tập ký quyết định phát hành.

Song song với việc dựng hàng rào kiểm duyệt kỹ thuật, các chế tài xử phạt cần phải được nâng lên mức nghiêm khắc nhất để tạo tính răn đe mạnh mẽ đối với các đối tác liên kết tư nhân. Đối với những mảng sách thuộc danh mục dễ bị lợi dụng để cài cắm luận điệu phản tiến bộ, cơ quan quản lý cần tăng thời gian thẩm định hồ sơ đăng ký đề tài từ 15 ngày lên 30 đến 45 ngày để đảm bảo quy trình rà soát được thực hiện sâu sát. Khi phát hiện các công ty truyền thông văn hóa hoặc nhà sách tư nhân, tác giả có hành vi cố tình lừa dối, thay đổi nội dung bản thảo giữa khâu cấp phép văn bản và khâu in ấn thực tế, cơ quan có thẩm quyền cần áp dụng các biện pháp phạt nặng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc thu hồi vĩnh viễn giấy phép liên kết xuất bản. Việc siết chặt kỷ cương pháp lý này sẽ bảo đảm rằng mọi tác phẩm khi bước ra thị trường đều phải tôn trọng sự thật khách quan của lịch sử và hệ giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Tái cấu trúc năng lực và giải phóng áp lực lao động cho đội ngũ biên tập viên

Biên tập viên (BTV) chính là chốt chặn cuối cùng, người trực tiếp "gác cổng" để đọc, thẩm định và quyết định sự sống còn của từng trang bản thảo. Thế nhưng dưới áp lực về mặt thời gian và định mức doanh thu của cơ chế thị trường, đội ngũ này đang vô tình trở thành "gót chân Achilles" dễ bị các thế lực lật sử khai thác. Khi mỗi BTV phải gánh chỉ tiêu doanh thu hàng năm quá lớn và phải duyệt quá nhiều đầu sách mỗi năm để đủ chỉ tiêu được giao, cường độ lao động quá tải mang tính cơ học như vậy thì việc đọc sâu, bóc tách cấu trúc tư tưởng để phát hiện những chi tiết cài cắm tinh vi hoàn toàn trở thành điều bất khả thi. Từ đó biến quy trình thẩm định thành một thứ thủ tục lướt qua con chữ. Do đó, giải pháp cấp bách là Cục Xuất bản cần ban hành quy định trần giới hạn định mức đọc duyệt của BTV đối với mảng sách văn học, chính trị (ví dụ không quá 20 - 30 đầu sách/năm). Điều này nhằm đảm bảo họ có đủ thời gian và tâm trí để thực hiện nhiệm vụ rà soát một cách nghiêm túc.

Bên cạnh việc giải phóng áp lực lao động, việc chuẩn hóa trình độ lý luận chính trị và kiến thức lịch sử cho đội ngũ nhân sự xuất bản, đặc biệt là các BTV trẻ, là yêu cầu sống còn. Cần hệ thống hóa các chương trình đào tạo bắt buộc về phương pháp luận duy vật lịch sử mác-xít, trang bị cho họ một "bộ lọc" thông tin thông minh, sắc bén để nhận diện bản chất chính trị đằng sau các trào lưu học thuật hay sáng tác lệch lạc. Đồng thời, hệ thống quản lý cần thiết lập cơ chế kiểm tra và gia hạn chứng chỉ hành nghề biên tập theo định kỳ, xem năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng là điều kiện tiên quyết. Đối với những biểu hiện tiêu cực, suy thoái đạo đức nghề nghiệp khi một bộ phận BTV sẵn sàng nhận lợi ích kinh tế để "nhắm mắt làm ngơ" cho các bản thảo có tì vết chính trị nghiêm trọng cần phải bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc, khai trừ khỏi Đảng và cấm hành nghề vĩnh viễn. Quyết không để sự tha hóa cá nhân mở đường cho chất độc tư tưởng tiếp cận công chúng.

Chủ động ứng dụng công nghệ số và phối hợp liên ngành thiết lập "lá chắn từ xa" trên không gian mạng

Trong kỷ nguyên số, trận địa xuất bản văn học không còn bó hẹp trong phạm vi các nhà sách truyền thống mà đã mở rộng ra toàn bộ không gian mạng. Khi các tác phẩm độc hại, lật sử hay bôi nhọ lãnh tụ bị chặn đứng ở con đường chính thống, các thế lực phản động và các tác giả cơ hội chính trị sẽ lập tức chuyển hướng, phát tán bản thảo dưới dạng số hóa (PDF, ebook lậu) trên các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận tầng lớp học sinh, sinh viên (những người chưa có bản lĩnh chính trị vững vàng). Để đối phó với sự chuyển dịch nguy hiểm này, ngành xuất bản cần chủ động ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) làm công cụ hỗ trợ rà soát văn bản chuyên sâu. Hệ thống AI cần được huấn luyện bằng kho dữ liệu lớn để tự động nhận diện các từ khóa nhạy cảm, các cấu trúc câu mang tính định kiến, hạ thấp biểu tượng cách mạng hoặc tầm thường hóa lãnh tụ, từ đó phát ra cảnh báo sớm cho BTV ngay từ khâu nhận bản thảo số.

Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ ở khâu tiền kiểm là chưa đủ, mà cần phải kết hợp chặt chẽ với cơ chế phối hợp liên ngành để thực thi nghiêm túc Luật An ninh mạng. Bộ Thông tin và Truyền thông cần thiết lập một hành lang tác chiến thời gian thực với Bộ Công an (trực tiếp là Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - A05). Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu phát tán các ấn phẩm văn học phản tiến bộ trên các diễn đàn công nghệ, các cơ quan chức năng phải lập tức sử dụng các biện pháp kỹ thuật để chặn truy cập, đánh sập các nguồn phát tán lậu, đồng thời truy tìm tận gốc địa chỉ IP của các đối tượng vi phạm để xử lý nghiêm trước pháp luật. Việc chủ động xây dựng mạng lưới phòng thủ liên ngành và ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp chúng ta bao vây, triệt tiêu các luồng tư tưởng độc hại ngay từ khi chúng nhen nhóm xuất hiện trên không gian số.

Thực hiện chiến lược "lấy xây để chống"

Biện pháp đấu tranh, phòng ngự vững chắc nhất trên mặt trận văn hóa không phải là việc đóng cửa hay cấm đoán thụ động, mà là làm cho dòng máu của văn học cách mạng chính thống chảy mạnh mẽ hơn, chiếm lĩnh hoàn toàn đời sống tinh thần và tâm trí của nhân dân. Thấm nhuần lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy" và định hướng chiến lược của Tổng Bí thư về tầm vóc sinh tử của văn hóa dân tộc, Đảng và Nhà nước cần phát huy tối đa phương châm lấy "xây" để "chống". Hội Nhà văn Việt Nam cùng các Hội Văn học Nghệ thuật địa phương cần chủ động đầu tư, đặt hàng các nhà văn lớn sáng tác những tác phẩm đỉnh cao về đề tài lịch sử cách mạng và chiến tranh cách mạng. Những tác phẩm này phải đạt được sự chín muồi vượt trội về cả chất lượng nghệ thuật lẫn chiều sâu nhân văn, đủ sức hấp dẫn và bồi đắp niềm tin cho thế hệ trẻ. Dùng chính cái hay, cái đẹp chính thống để tự đào thải những trang sách u ám, suy đồi, tuyệt vọng của các xu hướng xét lại.

Song song với việc thúc đẩy sáng tác, tính chiến đấu của mặt trận Lý luận - Phê bình văn học cần phải được nâng tầm một cách quyết liệt và sắc bén hơn. Các cơ quan báo chí, tạp chí văn nghệ chính thống không được rơi vào trạng thái bàng quan, thờ ơ hay né tránh trước các hiện tượng văn học lệch lạc. Khi một tác phẩm mang tư tưởng "diễn biến hòa bình" núp bóng nghệ thuật xuất hiện, đội ngũ các nhà nghiên cứu, nhà phê bình lý luận phải lập tức nhập cuộc, viết bài phân tích chuyên sâu dưới thế giới quan mác-xít để vạch trần bản chất phản tiến bộ, định hướng thẩm mỹ đúng đắn cho dư luận xã hội. Khi văn học chính thống giữ vững được vai trò chủ đạo và tính chiến đấu kiên cường, nó sẽ trở thành một chiếc "áo giáp" tinh thần kiên cố nhất, đập tan mọi luận điệu xuyên tạc và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. 

KẾT LUẬN

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực xuất bản tác phẩm văn học không phải là đợi đến lúc xảy ra những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù thì chúng ta mới có lập luận phản bác. Mà chúng ta cần phải ngăn chặn những tư tưởng lệch lạc, xuyên tạc đó khi nó mới manh nha hình thành trên bản thảo, để những trang “rác văn hoá" đó không có cơ hội đến với công chúng độc giả. Sự kiểm soát nhanh nhạy và thông minh của NXB sẽ góp phần hạn chế tối đa những thông tin độc hại được phát tán rộng rãi đến công chúng bạn đọc. Khi chúng ta làm được những điều thực chất ấy, văn học sẽ tự khắc làm tốt sứ mệnh cao đẹp của nó là giữ gìn mạch nguồn văn hóa, bồi đắp niềm tin và là chỗ dựa tinh thần vững vàng cho con người Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận văn học, xuất bản không thuần túy là một công tác quản lý hành chính, mà là cuộc đấu tranh tư tưởng giai cấp lâu dài, cam go, quyết liệt. Tuyệt đối không có chỗ cho sự mơ hồ, trung dung hay thỏa hiệp. Nhìn lại toàn bộ tiến trình lịch sử, văn học nghệ thuật chưa bao giờ đứng ngoài chính trị. Nó hoặc phục vụ cho sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của nhân dân, hoặc sẽ bị các thế lực thù địch lợi dụng làm công cụ diễn dịch sai lệch hiện thực.

Việc phê phán, bác bỏ các luận điệu xét lại lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ hay hạ bệ thần tượng cách mạng dưới danh nghĩa "đổi mới góc nhìn" thực chất không phải là hành động bóp nghẹt tự do sáng tạo như các đối tượng cơ hội thường rêu rao. Ngược lại, đây là biện pháp sinh tử để bảo vệ sự thật lịch sử, danh dự dân tộc và giữ vững bệ đỡ tư tưởng của toàn xã hội. Mỗi ấn phẩm văn học khi đến tay công chúng phải là một viên gạch xây dựng lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng, tuyệt đối không thể bị biến thành thứ vũ khí độc hại âm thầm phá hoại niềm tin của thế hệ trẻ.