Đức ngồi trước cửa phòng làm việc, mắt ám khói, nhìn ra phía quốc lộ, nơi xe cộ vẫn tấp nập chạy qua.

Tiếng xe tải, xe ô tô con lẫn trong tiếng xe honda cứ vù qua trước mặt anh. Trong lòng chợt dâng lên một cảm xúc khó tả.

Anh miên man suy nghĩ về một dự tính xa xôi nào đó. Về con đường quốc lộ này. Và một sự đổi thay, mong muốn để cải thiện tình hình hiện tại. Ánh nắng lọt qua cây sa kê trước mắt, le lói tia nắng tròn xoe vắt qua chiếc áo quân phục đang treo ở dây. Tối qua anh không về nhà, mặc dù không phải là ca trực của mình nhưng Đức cố nán lại để theo dõi tình hình anh em trực ban hôm nay.

Dạo này diễn biến tội phạm phức tạp đang diễn ra trên địa bàn toàn xã. Hôm rồi anh cùng anh em trong đội điều tra trực tiếp bắt một tụ điểm đánh bạc ngay trên địa bàn ấp 1, cách đơn vị công tác của anh không xa. Thủ đoạn và hoạt động của tội phạm bây giờ thật sự đáng sợ. Chúng hành động lộ liễu đến mức đó. Còn sáng hôm nay thôi, khi cơn mưa nặng hạt vừa dứt, tiếng chỉ đạo của trưởng công an xã đã vang lên phía đầu dây bên kia. “Chú cho anh em ra km 104 đi, có người báo lại xảy ra tai nạn giao thông rồi".

Đức nhanh chóng điều động anh em, lên xe và đến điểm xảy ra tai nạn. Phía trước mặt là chiếc xe tải hạng nặng, đang vận chuyển rau từ hướng Đà Lạt đổ về thành phố. Chiếc xe honda quặt quẹo nằm ngay sát mé đường, người bị nạn đang ngồi ngay vệ đường miệng không ngừng mắng chửi. “Cái thằng xe tải ngu, đi xe kiểu đó có ngày tông chết con người ta không chừng". Mọi người xúm xít vây quanh. Kiểm tra xem người chạy xe honda có bị thương nặng hay không. Anh lái xe tải vội vàng nhảy xuống, đến gần bác lái honda hỏi thăm. Cả một quãng đường dài, bắt đầu có dấu hiệu ùn tắc. Đội an ninh trật tự xã lập tức vào việc, khoanh vùng tai nạn, xịt sơn và đo đường làm án. Nhìn ánh mắt thất thần của anh lái xe tải, Đức vừa chỉ đạo anh em làm việc vừa cảm thấy xót xa. Ở cung đường này, người ta vẫn thường gọi nó là “điểm đen tử thần" khi mà mỗi một ngày thông tin tai nạn giao thông diễn ra như cơm bữa.

Từ ngày nhận công tác về đây, đêm nào Đức cũng thao thức vì giấc ngủ chập chờn. Mỗi khi có xe tải hạng nặng đi qua, chiếc giường sắt trong phòng anh rung lên. Nghe tiếng rèn một cái, rồi âm thanh dịu dần. Chưa hết xe này lại đến lượt xe kia. Suốt một tháng như thế, Đức không tài nào ngủ được. Bây giờ anh mới hiểu tình trạng của anh em trong đơn vị mình vất vả như thế nào. Mỗi đêm, ngoài giờ đi tuần, canh gác thì các đồng chí công an viên còn phải mặc thường phục lặng lẽ ở các tụ điểm nghi vấn để theo dõi tình hình đánh bài, đá gà hay buôn bán ma túy, mại dâm trên địa bàn. Lúc cần kíp, cấp trên gọi, lại phải có mặt kịp thời để xử lí công việc. Anh em vất vả là thế, nhưng khi hỏi tới chế độ, mấy cậu chàng mới lắc đầu “cũng gọi là đủ tiền xăng xe, nước nôi thôi anh ơi, làm gì có dư, như công an chính quy các anh còn được hưởng theo ngạch, bậc, chứ tụi em, làm gì có chuyện đó! ".

Nhìn ánh mắt của những công an viên, anh không khỏi chạnh lòng. Anh về đây cũng đã được tháng hơn, thời gian tiếp cận công việc mới đã cuốn anh đi. Để bây giờ, khi có một chút thời gian suy nghĩ, anh lại thấy xon xót ở ngực. Phải chăng trước kia, khi còn là thành viên trong đội điều tra hình sự, anh chưa hiểu hết những gì ở địa phương? Thỉnh thoảng làm án, anh có về các đơn vị, theo chân thủ trưởng để nắm bắt theo dõi tình hình. Nhưng có lẽ việc sâu sát thì chưa.

Nhiều đêm sau ca trực, mệt nhoài. Trở về cơ quan lúc hai ba giờ sáng, lúc đó nhìn anh em cán bộ hào hứng với những gói mì tôm bốc khói, anh vừa mừng, vừa thương. Mừng vì các đồng chí, đồng đội của mình luôn tận tâm, tận lực, cống hiến sức mình để bảo vệ bình yên cho xóm làng, cho quê hương. Thương vì cũng là cán bộ như nhau nhưng riêng với lực lượng công an địa phương, cũng còn nhiều thiệt thòi. Một tháng ba mươi ngày, ngày nào cũng như ngày nào, anh em chiến đấu với nồi mì gói to đùng. Được bữa may mắn thì có nồi cháo gà, cũng là gà mà bà con thương mến mang đến cho.

***

​Minh họa: Hứa Tuấn Anh

... Lại một vụ tai nạn nữa xảy ra. Tiếng điện thoại trực ban ré lên xé toạc khoảng lặng hiếm hoi cuối đêm. Đức chưa kịp đặt lưng xuống giường đã bật dậy, tim đập thình thịch như có ai thúc mạnh từ bên trong. Đầu dây bên kia nói gấp, giọng lạc đi: “Anh ơi, tai nạn lớn… xe khách với xe container… có người mắc kẹt". Con đường quen thuộc ban ngày vốn ồn ào xe cộ, giờ chìm trong thứ ánh sáng nhờ nhờ của đèn cao áp. Khi xe vừa tới nơi, Đức đã linh cảm điều chẳng lành. Không khí đặc quánh mùi khét của cao su cháy, mùi dầu loang lổ trên mặt đường trộn lẫn mùi máu tanh ngai ngái. Chiếc xe khách nằm nghiêng, phần đầu nát bươm, kính văng tung toé. Container chắn ngang đường, thân xe in hằn vệt trượt dài ghê rợn.

Tiếng khóc bật ra từ trong đám đông, không rõ của ai, nhưng đủ làm người ta lạnh sống lưng. Một người phụ nữ ôm chặt đứa trẻ, mặt tái mét, run lẩy bẩy. Một thanh niên nằm bất động bên vệ cỏ, chân quặt sang một bên theo góc không còn là của con người. Có tiếng rên khe khẽ vọng ra từ trong khoang xe khách, yếu ớt như sợi khói mỏng, nghe mà nhói tim. “Phong toả hiện trường! Gọi cứu thương ngay! Báo phòng cháy chữa cháy! " - Đức quát lớn, giọng anh dội vào màn đêm, gấp gáp nhưng vẫn cố giữ bình tĩnh. Anh em tản ra, mỗi người một việc, chân chạy, tay làm, mồ hôi túa ra lạnh ngắt dù gió đêm hun hút.

Đức tiến lại gần cabin xe khách. Qua ô cửa vỡ, anh nhìn thấy một người đàn ông trung niên, có lẽ là tài xế, đầu gục xuống vô lăng, máu từ trán chảy dài theo sống mũi. Ánh mắt ông mở hé, mờ đục, môi mấp máy như muốn nói điều gì đó nhưng không thành tiếng. Khoảnh khắc ấy, tim Đức thắt lại. Anh đặt tay lên vai người đàn ông, giọng trầm xuống: “Bác cố lên… cứu thương sắp tới rồi." Bên kia đường, tài xế container ngồi bệt xuống đất, hai tay ôm đầu, miệng lặp đi lặp lại một câu vô nghĩa. Anh ta không khóc, nhưng đôi mắt trống rỗng, như vừa bị rút cạn linh hồn. Đức nhìn thấy hình ảnh của anh lái xe tải ban chiều chồng lên nhau, cùng một vẻ thất thần, cùng một nỗi sợ không gọi được tên. Xe cứu thương hú còi xé gió lao tới. Đèn xanh đỏ quét qua hiện trường, hắt lên những khuôn mặt nhợt nhạt, những vệt máu chưa kịp khô. Khi cáng được đưa ra, có người không còn kịp thở, thân thể lạnh dần trong tiếng nấc nghẹn của người ở lại. Có những sinh mạng rời đi lặng lẽ, ngay trên cung đường mà người ta vẫn gọi bằng cái tên rùng mình: “điểm đen tử thần". Công việc kéo dài đến gần sáng. Khi mọi thứ tạm ổn, đường được thông lại, đám đông thưa dần, chỉ còn lại rác rưởi, vết phanh đen sì và những mảng sơn đánh dấu loang lổ trên mặt nhựa. Đức đứng lặng một lúc lâu, gió sớm thổi qua cổ áo lạnh buốt. Trong đầu anh vẫn vang lên tiếng còi, tiếng khóc, tiếng kim loại va đập khô khốc. Anh chợt hiểu, có những đêm không ngủ được không chỉ vì tiếng xe tải làm rung chiếc giường sắt. Mà vì ngoài kia, trên những con đường tưởng chừng quen thuộc, sinh mạng con người mong manh đến nhường nào. Và anh em của anh, những người công an viên lặng lẽ, vẫn ngày ngày đứng giữa ranh giới ấy, nơi chỉ một khoảnh khắc chậm tay, một quyết định muộn màng, là đủ để ân hận cả một đời.

***

 “Em xin ý kiến chủ động làm băng rôn, khẩu hiệu và một số bảng biểu trực tiếp trên Quốc lộ 20 để cảnh báo người dân trong ý thức tham gia giao thông. Đồng thời, tăng cường vận động một số doanh nghiệp địa phương để anh em thỉnh thoảng có một bữa khuya ổn định, đảm bảo sức khỏe sau ca trực".

Đức đã mạnh dạn ý kiến như thế tại một cuộc họp giao ban cụm thi đua. Mặc dù anh biết đó là vượt thẩm quyền vì anh chưa đưa ra ý kiến này đối với cuộc họp giao ban hằng tuần tại xã, xin ý kiến đối với đồng chí trưởng công an xã. Nhìn ánh mắt đỏ ngầu của sếp trưởng, anh hơi lo lắng. Nhưng đây cũng là quyền lợi chính đáng cho bà con nhân dân trên tuyến quốc lộ khi hằng ngày đối diện với nhiều mối nguy hiểm tham gia giao thông. Nhìn những gia đình có nạn nhân thiệt mạng trong những vụ va chạm, làm án và hằng ngày chứng kiến con đường đầy những vệt trắng, anh không khỏi ám ảnh. Có lẽ thời gian công tác ở cụm thi đua cấp trên chưa cho anh cơ hội để trực tiếp làm việc nhiều với bà con cấp xã. Có đi cơ sở rồi mới hiểu, chính họ là những người hằng ngày đang phải chịu nhiều thiệt thòi, mất mát.

 Đồng chí trưởng cụm thi đua số 6 nhẹ nhàng:

- Tất nhiên việc vận động đơn vị, doanh nghiệp đóng chân trên địa bàn hỗ trợ anh em công an xã, dân phòng ấp hằng đêm là điều đáng làm và nên làm. Nhưng hiện nay, sau đại dịch Covid-19, một số doanh nghiệp đang rơi vào tình cảnh nợ nần, nguy cơ phá sản. Chúng ta cần tìm hiểu điều đó trước khi tiến hành vận động. Còn việc thứ hai, đó là vấn đề nhức nhối mà bao năm nay, chúng ta - những chiến sĩ công an làm án trên tuyến đường này đều biết. Đó là một điểm đen về an toàn giao thông mà cấp trên chưa có hướng xử lí chặt chẽ. Vẫn còn rất nhiều vụ va chạm giao thông trên tuyến đường này. Phương án cao tốc Dầu Giây - Tân Phú đã được phê duyệt, nhưng từ nay đến khi thi công là cả một quá trình lâu dài. Ngoài đền bù giải tỏa các hộ dân ở hai khu vực này, còn một số việc cần làm của chủ đầu tư mà chúng ta, những chiến sĩ cảnh sát phải chờ. Trong thời gian đó, xe cộ trên Quốc lộ 20 vẫn lưu thông với mật độ dày đặc. Nhất là vào dịp cuối tuần, xe du lịch gia đình đổ về hướng Đà Lạt rất đông. Gần sáng thường xuyên có xe chở hàng, rau từ Đà Lạt về thành phố. Nếu như thực hiện phương án treo băng rôn, khẩu hiệu hay các bảng biểu dày đặc thì có thức tỉnh được cánh tài xế hay không? Hiện nay các biển báo cảnh báo tai nạn trên tuyến đường này không phải là ít. Và bây giờ, kinh phí đầu tư thêm thì đó là một con số khổng lồ đấy đồng chí ạ.

Cả hội trường cuộc họp im lặng. Đức trở nên bối rối. Anh cũng chưa nghĩ ra phương án nào khả thi hơn nhiều.

Có một đồng chí đơn vị xã bên lên tiếng:

 - Thay vì cách đó tốn quá nhiều kinh phí, chúng ta có thể tuyên truyền trên loa, đài phát thanh và bằng xe lưu động chạy dọc quốc lộ.

- Liệu có khả thi không? Ai sẽ lắng nghe chúng ta?

- Dạ khả thi chứ ạ, miễn là chúng ta kiên trì, mưa dầm thấm lâu mà anh.

Hội trường cuộc họp bắt đầu rôm rả hơn, những ý kiến đóng góp bắt đầu. Chưa bao giờ Đức thấy một cuộc họp đầy căng thẳng, cam go nhưng có nhiều đóng góp thiết thực đến vậy. Có lẽ đưa ra tập thể thì mới đón nhận được những ý kiến sát thực với tình hình an ninh địa phương lúc này. Nhiều khi không mạnh dạn đề xuất ý kiến thì người chịu nhiều thiệt thòi là bà con nhân dân, những người đang từng ngày góp công, góp sức xây dựng đất nước.

Với Đức, được sát dân, gần dân, lan tỏa ý thức cộng đồng vẫn luôn là nỗi lo canh cánh trong anh. Đợt điều động công tác về địa phương này không biết cấp trên sẽ duy trì thời gian bao lâu. Nhưng anh tin, với sự cố gắng, nỗ lực của mình và tập thể đồng chí, đồng đội công an viên, mọi nhận thức về an toàn giao thông, công tác phòng chống tội phạm và ý thức công dân sẽ được thay đổi.

***

Phương án tuyên truyền lưu động được thủ trưởng phê duyệt. Hôm đó, sau cuộc họp trở về, đồng chí trưởng công an xã đã rất gay gắt với Đức:

- Anh không cấm em chuyện ý kiến thiết thực đối với công tác an ninh quốc phòng địa phương mình. Nhưng ít ra em phải thông qua anh, để cấp trên hiểu anh cũng là người sâu sát tình hình. Em làm như vậy khác nào...

Anh trưởng công an xã bỏ dở câu nói, thái độ bực dọc bước vào phòng. Đức đứng một mình, ngẩn ngơ.

Mặc dù vậy, hôm sau đội công tác tuyên truyền đã về xã, triển khai phương án làm băng rôn, bảng biểu, khẩu hiệu tuyên truyền, bằng loa di động và phát thanh hằng ngày. Công tác được triển khai nhanh chóng. Được sự giúp sức của toàn bộ lực lượng trong đơn vị, chỉ một ngày sau, in ấn và chuẩn bị bài cơ bản đã xong. Đơn vị xã Đức được chọn làm đơn vị điểm thực hiện tuyên truyền, nếu đạt hiệu quả cao, cấp trên sẽ đồng ý triển khai cho các xã lân cận trên địa bàn, đặc biệt những xã có “điểm đen" tai nạn giao thông và tệ nạn xã hội.

***

Tổng kết công tác an ninh quốc phòng những tháng đầu năm, lần đầu tiên Đức được xướng tên khen thưởng. Bước lên bục nhận bằng khen cấp tỉnh, anh run run, một niềm vui khó tả dâng đầy. Phần thưởng cao quý này chính là bước ngoặt đánh dấu cho thành công của anh trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, an toàn, an ninh địa phương trong thời gian qua.

Những đêm không ngủ, về nhà muộn, để vợ chờ cửa cũng làm anh áy náy. Nhưng anh tin với nỗ lực phấn đấu từng ngày của mình, mọi thứ sẽ dần thay đổi. Ngoài kia nắng nhẹ rơi đều trên bụi sa-kê, lấp lánh mùa dịu dàng.

N.N.T.L

Nguồn: Văn nghệ Đồng Nai số 98 (Tháng 4 năm 2026)