Cuộc thi Thơ, truyện ngắn và ký “Những làn gió Tây Bắc" lần thứ II (2023 – 2024) vừa được tổng kết và trao giải tại tỉnh Hòa Bình (nay là Phú Thọ). Bên cạnh tính chất xã hội hóa, cuộc thi cũng đang xây dựng một “thương hiệu" văn học nghệ thuật hội tụ các cây bút sáng tác từ nhiều vùng đất.
Sự mở rộng và lan tỏa
Tây Bắc hùng vĩ từ lâu đã là nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận đối với văn nghệ sĩ, là đối tượng nghiên cứu của các nhà khoa học nhân văn cũng như liên ngành. Trước xu thế giao lưu và hội nhập, Tây Bắc được lựa chọn là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Chính vì vậy, Hội VHNT tỉnh Hòa Bình đã xây dựng một “sân chơi" mới dành cho các cây bút văn chương và những ai quan tâm, yêu mến vùng đất này. Cuộc thi Thơ và truyện ngắn “Những làn gió Tây Bắc" lần thứ I (2017 – 2018) được trao giải vào năm 2019, là tiền đề của cuộc thi Thơ, truyện ngắn và ký cùng chủ đề lần thứ II (2023 – 2024), trao giải tháng 8/2025. Cuộc thi “Những làn gió Tây Bắc" lần thứ II đã được Hội VHNT tỉnh Hòa Bình (cũ) phát động tháng 8/2023, đúng vào dịp kỷ niệm 30 năm thành lập Hội. Đây là một hoạt động quan trọng và ý nghĩa của Hội VHNT tỉnh Hòa Bình, được các mạnh thường quân ủng hộ, và giới sáng tác không chỉ ở Tây Bắc mà cả nước quan tâm.
Sau thành công của Cuộc thi Thơ và truyện ngắn ''Những làn gió Tây Bắc" lần thứ I (năm 2017 – 2018), cuộc thi lần thứ II được mở rộng hơn: về thể loại được bổ sung mảng bút ký văn học; và đối tượng tham gia dự thi là các tác giả trong và ngoài nước, không phân biệt tuổi tác, địa lý. Từ 01/9/2023 đến 30/12/2024, Ban Tổ chức đã nhận được 918 tác phẩm của 354 tác giả từ 54/63 tỉnh, thành (theo đơn vị hành chính cũ). Các tác phẩm có chất lượng đã được lựa chọn đăng Tạp chí Văn nghệ Hòa Bình từ sau khi phát động đến số tháng 5/2025. Ban Tổ chức đã chọn 70 tác phẩm vào Chung khảo. Ban tổ chức cuộc thi nhận định: So với cuộc thi lần thứ I, số lượng tác giả, tác phẩm dự thi được tăng lên gấp nhiều lần, cho thấy uy tín và tầm ảnh hưởng của cuộc thi.
Nhà thơ Lê Va - Trưởng Ban tổ chức cuộc thi - phát biểu
Trao các giải Nhất của cuộc thi
Hội đồng Chung khảo đã làm việc một cách công tâm, tích cực, và quyết định trao giải cho 47 tác phẩm (22 bài thơ, 14 truyện ngắn, 11 bài bút ký) của 33 tác giả. Về Thơ: không có giải Nhất, giải Nhì được trao cho 3 tác giả Hoàng Anh Tuấn với chùm thơ Uống rượu đêm Sa Pa, Xôi bảy màu, Bùi Đức Thắng với chùm thơ Khúc rừng hoang, Mẹ có phải đôi cánh của con, Hỏ Phương Hoài với chùm thơ Tằng cẩu tròn, ếm giấu tuổi vào trong, Niềm yêu. Về Truyện ngắn: Giải Nhất tác giả Bùi Thanh Thùy (Châu Sa) với chùm truyện Mê cung, Giấc xanh, giải Nhì 2 tác giả Bảo Thương với truyện ngắn Hoa xoan ở lại và Nguyễn Hồng Nhung với chùm truyện Thanh âm vút dó, Sợi trăng. Về Ký văn học: Giải Nhất tác giả Lê Quốc Khánh với tác phẩm Chiêng Mường ngân lên từ ngôi trường hiện đại giữa thành phố Hòa Bình, giải Nhì 2 tác giả Phạm Huy Định với tác phẩm Niềm vui từ một chuyến đi xa, Đông Giang với tác phẩm Sức mạnh lan tỏa từ không gian văn nghệ Hòa Bình. Ngoài ra, mỗi thể loại được trao 3 giải Ba, 5 giải Ấn tượng.
Hầu hết các tác giả đến với cuộc thi đều có sự nỗ lực tìm kiếm những đề tài gần gũi với thiên nhiên và cuộc sống của con người Tây Bắc. Cùng với đó là sự thể nghiệm những cách viết mới lạ ở thể loại truyện ngắn và thơ, cũng như giàu về chất liệu, thực tiễn đời sống ở thể ký văn học.
Đánh giá về chất lượng tác phẩm, các truyện ngắn tham dự cuộc thi này thể hiện sức hút của đề tài miền núi Tây Bắc, được tiếp cận từ nhiều góc nhìn khác nhau tạo nên những hiện thực mới mẻ, trong đó có những tác phẩm khai thác phương pháp sáng tác hiện thực huyền ảo một cách đặc sắc. Các tác phẩm ký đều có số liệu, thông tin phong phú, bố cục chặt chẽ nhưng không mất đi sự lãng mạn, bay bổng của văn học. Và với hơn 500 bài thơ dự thi, nhà thơ Bùi Việt Phương – Phó Ban tổ chức cuộc thi - nhận định một cách xác thực: “Nhiều tác giả trẻ có những thể nghiệm mới mẻ trong cách viết về đề tài Tây Bắc, về con người và cuộc sống miền núi để tạo ra sự khác biệt so với những người đi trước. Nhưng, có lẽ chỉ những người thật sự hiểu, thật sự trở thành chủ thể của nền văn hóa mới có cách nhìn đơn giản, mộc mạc mà sâu sắc từ bên trong".
Câu chuyện xã hội hóa Văn học Nghệ thuật
Gia đình nhà thơ Nguyễn Tấn Việt và nhà thơ Trần Lê Khánh đã trao tổng số tiền tài trợ cho giải thưởng của cuộc thi lần thứ II là 262 triệu đồng. Kinh phí tổ chức tổng kết và trao giải cũng được xã hội hóa. Vì vậy, mọi hoạt động, sự kiện gắn với cuộc thi đều được thực hiện một cách gọn gàng, tiết kiệm, nhưng cũng không kém phần trang trọng và ý nghĩa, đảm bảo giữ nguyên tinh thần của cuộc thi từ đầu đến cuối.
Tại buổi lễ tổng kết và trao giải có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh Phú Thọ (ông Bùi Văn Luyến - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Phú Thọ ; ông Bùi Xuân Trường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch); lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình (cũ) Ban Tổ chức, Ban Giám khảo... và các tác giả đoạt giải từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Nhà thơ Bùi Xuân Thanh (Hải Thanh) – Chủ tịch Hội VHNT Vĩnh Phúc (cũ) – phát biểu: “Cuộc thi văn chương Những làn gió Tây Bắc như một làn gió trải dài không chỉ miền Tây Bắc mà còn lan tỏa khắp cả nước. Sáng kiến này không phải ở đâu cũng có, mà không phải ở đâu cũng làm, và cũng không phải ở đâu cũng làm được… Cuộc thi không chỉ thể hiện được vẻ đẹp “non xanh nước biếc" của Tây Bắc, mà còn có đủ sự chân thành, nhân ái, bao dung!" Đại diện các nhà tài trợ, nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Thị Thi – nguyên Giám đốc Bảo tàng tỉnh Hòa Bình - đã chia sẻ niềm xúc động của chị cũng như tình cảm của những người thân trong hai gia đình đã dành cho quê hương Hòa Bình. Sự góp mặt của các nhà tài trợ tại cuộc thi xuất phát từ sự mong mỏi văn học nghệ thuật và các di sản văn hóa Hòa Bình và vùng Tây Bắc nói chung tiếp tục được các tác giả quan tâm; đồng thời giá trị từ các tác phẩm, công trình thêm lan tỏa và phát huy trong đời sống.
Tác giả Hỏ Phương Hoài, một cô giáo dạy Vật lý tại Điện Biên, lần đầu tham gia một cuộc thi văn chương chia sẻ: “Chính vẻ đẹp của núi rừng Tây Bắc cùng nếp sống giản dị, mộc mạc của đồng bào nơi đây đã hun đúc cho tôi một tình yêu quê hương đất nước tha thiết. Cũng từ đó, tình yêu ấy đã chắp cánh cho những vần thơ, để thơ trở thành tiếng nói của tâm hồn, gửi gắm niềm tri ân với quê hương xứ sở". Tác giả Hoàng Anh Tuấn là một cán bộ Công an tại Lào Cai phát biểu tại buổi lễ: “Cuộc thi này mở ra một không gian nghệ thuật để chúng tôi gửi gấm tâm tư, tình cảm, đồng thời giao lưu, học hỏi và lan tỏa tình yêu văn chương". Anh bày tỏ mong muốn cuộc thi tiếp tục được tổ chức, vì đây không chỉ là sân chơi nghệ thuật uy tín của vùng Tây Bắc, mà còn có thể trở thành một “thương hiệu văn chương" giàu bản sắc, góp phần phát hiện và bồi dưỡng những cây bút trẻ.
Đại biểu và các tác giả được giải cuộc thi
Nhà thơ Lê Va - Trưởng Ban Tổ chức – đã không giấu được sự xúc động trước thành công của cuộc thi. Là người kiến tạo nên cuộc thi, đồng thời chịu trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo với vai trò Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hòa Bình, qua hai lần thực hiện với quy mô, uy tín giải thưởng ngày càng lớn, ông cho biết đây là một trong những hoạt động chuyên môn quan trọng, được xã hội hóa 100% của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hòa Bình trong thời gian qua. Ông chia sẻ: “Cuộc thi không chỉ là điểm hẹn nghệ thuật để các tác phẩm văn chương được ra đời từ tài năng, tình yêu với đất và người Tây Bắc của các tác giả, mà qua đó còn góp thêm những sợi dây kết nối tình cảm của các nhà văn, nhà thơ vùng Tây Bắc với bạn văn trong cả nước". Nhà thơ hy vọng với tinh thần đổi mới, chuyển mình của đất nước trên mọi phương diện, văn học nghệ thuật sẽ tiếp tục có chỗ đứng, vai trò quan trọng; và các cuộc thi, các hoạt động văn hóa văn nghệ sẽ tiếp tục được tổ chức với tính chất và quy mô lớn hơn, sâu rộng hơn, ý nghĩa hơn, trong đó có cuộc thi sáng tác văn học “Những làn gió Tây Bắc"./.